Κύριες πηγές χρηματοδότησης

Η χρηματοδότηση της έρευνας στην Ελλάδα προέρχεται από το δημόσιο, μέσω των κονδυλίων του τακτικού προϋπολογισμού και του προγράμματος δημόσιων επενδύσεων, μέσω των διαρθρωτικών ταμείων και των κοινοτικών προγραμμάτων για Ε&ΤΑ, καθώς και από τον ιδιωτικό τομέα.

Τα κονδύλια που προέρχονται από εθνικούς πόρους αφορούν κυρίως στην κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των ΑΕΙ και των κρατικών ερευνητικών κέντρων.

Τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία, εντάσσονται στα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης και η διαχείρισή τους γίνεται από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών. Η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) ως δικαιούχος του ΚΠΣ, προκηρύσσει και χρηματοδοτεί ερευνητικά έργα, τα οποία διεξάγονται στη χώρα από κοινοπραξίες πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, επιχειρήσεων ή από μεμονωμένους ερευνητές, όπως και ερευνητικές δραστηριότητες στο πλαίσιο διακρατικών συμφωνιών με άλλες χώρες.

Στα ευρωπαϊκά προγράμματα Ε&ΤΑ συμμετέχουν ελληνικές ερευνητικές ομάδες, σε συνεργασία με αντίστοιχους φορείς και επιχειρήσεις από άλλες χώρες της ΕΕ. Πρόκειται, κατά κύριο λόγο, για τα Προγράμματα Πλαίσια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Φορείς με δραστηριότητες Ε&ΤΑ

Οι εν λόγω φορείς είναι τα κρατικά ερευνητικά κέντρα, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στους τομείς των τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών, με περιορισμένο όμως επενδυτικό πεδίο σε Ε&ΤΑ.

Τα περισσότερα κρατικά ερευνητικά κέντρα υπάγονται στην αρμοδιότητα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας & Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), ενώ ένας μικρότερος αριθμός αναφέρεται σε άλλα υπουργεία, όπως το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) που υπάγεται στο υπουργείο Ανάπτυξης και το Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογίας Εθνικής Aμυνας (ΚΕΤΕΘΑ) που υπάγεται στο υπουργείο Εθνικής Aμυνας.

Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΕΙ, ΤΕΙ και Ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα) υπάγονται στο υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και καλύπτουν το μεγαλύτερο τμήμα της ερευνητικής δραστηριότητας, καθώς σε αυτά εργάζεται το μεγαλύτερο ποσοστό του ερευνητικού δυναμικού της χώρας.

Η ερευνητική λοιπόν δραστηριότητα στην Ελλάδα, η οποία νομοθετικά ρυθμίζεται από το Νόμο 2919/2001 «Σύνδεση έρευνας και τεχνολογίας με την παραγωγή και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 128/15-6-2001) και το Άρθρο 10, «Ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας του Νόμου 2992/2002 «Μέτρα για την ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς και την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 54/20-3-2002), πραγματοποιείται, κατά κύριο λόγο, στα ακαδημαϊκά ιδρύματα και στα κρατικά ερευνητικά κέντρα και σε μικρότερο ποσοστό στις επιχειρήσεις.

Στόχοι κρατικής πολιτικής για Ε&ΤΑ

Κεντρικοί στόχοι της κρατικής πολιτικής για τα επόμενα χρόνια στο συγκεκριμένο τομέα είναι η αλλαγή αυτών των συσχετισμών και η συνολική εξισορρόπηση του συστήματος. Η αντίστοιχη κοινοτική πολιτική, άλλωστε, προωθεί τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Απώτερος στόχος είναι η δημιουργία μιας κρίσιμης μάζας χρηστών στον χώρο των νέων τεχνολογιών, ώστε να ενισχυθεί η ερευνητική δραστηριότητα τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης.

Αυτή η προσπάθεια εμβάθυνσης, αποσκοπεί σε μια καλύτερη κατανομή μεταξύ βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας και αφετέρου στην οικοδόμηση μιας λειτουργικής συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων και παραγωγικών φορέων, ώστε το εθνικό σύστημα Ε&ΤΑ να καταστεί αυτοχρηματοδοτούμενο.

Στην επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου αναμένεται να συμβάλουν πρωτοβουλίες, όπως η ταυτόχρονη ανάπτυξη δυναμικής στον ιδιωτικό τομέα και η προώθηση αλλαγών στο ακαδημαικό σύστημα ανάληψης ερευνητικών προγραμμάτων, ενέργειες οι οποίες προφανώς θα πρέπει να αποκρυσταλλωθούν και αποτυπωθούν σε αντίστοιχες και ανάλογες νομοθετικές ρυθμίσεις. Πρωτίστως, όμως, θα πρέπει να αλλάξει η νοοτροπία ενός ολόκληρου συστήματος, συμπεριλαμβανομένου και του ακαδημαϊκού, έτσι ώστε να προάγει την έρευνα και να μην «απομονώνεται» σε καθ­ιερωμένες πρακτικές.